Η Ιερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης, ανταποκρινόμενη στην ανάγκη αναδείξεως του πολυσήμαντου θρησκευτικου και πολιτιστικού πλούτου της πόλεως, της πάλαι ποτέ Συμβασιλεύουσας, ίδρυσε και λειτουργεί το Γραφείο Αναδείξεως και Προβολής των Ιερών Προσκυνημάτων, με σκοπό την επιστημονική τεκμηρίωση, την προσκυνηματική ανάδειξη και τη συστηματική προβολή των ἱερῶν μνημείων της Θεσσαλονίκης.
Θεσσαλονίκη – Ένας Τόπος Ζώσας Πίστεως
Η Θεσσαλονίκη, η πνευματική και ιστορική πρωτεύουσα της Μακεδονίας, αναδεικνύεται ως ένα ζωντανό ανοιχτό μουσείο της Ορθοδόξου Πίστεως. Ενταγμένη από νωρίς στην αποστολική παράδοση, ως πόλις που εκχριστιανίσθηκε από τον Απόστολο Παύλο, φέρει ένα βαρύ αποτύπωμα πνευματικής κληρονομιάς.
Εδώ ο Παύλος κήρυξε το Ευαγγέλιο και θεμελίωσε τήν τοπική Εκκλησία· εδώ έζησε, δίδαξε και εμαρτύρησε πλήθος Αγίων. Στους αιώνες που ακολούθησαν, αναπτύχθηκε μία πολυσχιδής και αδιάσπαστη λειτουργική και θεολογική παράδοση, που αποτυπώνεται εντυπωσιακά στα σωζόμενα προσκυνήματα, τους ναούς και τις μονές της πόλεως.
Η Θεσσαλονίκη ως Πόλις–Προσκύνημα
Η πνευματική φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης διατηρείται αναλλοίωτη δια μέσου των αιώνων, μέσα από ένα πυκνό δίκτυο ιερών μνημείων, που καλύπτουν όλες τις περιόδους της χριστιανικής παρουσίας στον ελλαδικό χώρο — από την παλαιοχριστιανική εποχή και το Βυζάντιο, μέχρι τη μεταβυζαντινή και νεώτερη εκκλησιαστική περίοδο.
Βυζαντινά Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO, 1998)
Εν τω πλαισίω του διεθνούς αναγνωριστικού καθεστώτος, δεκατρία (13) μνημεία της Θεσσαλονίκης εντάχθηκαν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO:
Προσκυνηματικός Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου – Πολιούχου της πόλεως
Καθεδρικός και Προσκυνηματικός Ναός της του Θεού Σοφίας
Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου (Ροτόντα)
Ιερός Ναός Παναγίας Αχειροποιήτου
Ιερός Ναός Αγίων Αποστόλων
Ιερός Ναός Παναγίας των Χαλκέων
Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης
Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονος
Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος
Ιερός Ναός Οσίου Δαβίδ (Μονή Λατόμου)
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου του Ορφανού
Ιερός Ναός Προφήτου Ηλιού
Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή των Βλατάδων
Εκφράζουν ως σύνολο τη συνεχιζόμενη λατρευτική ζωή της πόλεως, από τον 4ο μέχρι και τον 15ο αιώνα, και αντιπροσωπεύουν ύψιστα παραδείγματα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, αγιογραφίας και θεολογικής εκφράσεως.
Δράσεις και Στόχοι του Γραφείου
Το Γραφείο Αναδείξεως και Προβολής των Ιερών Προσκυνημάτων αναπτύσσει πλήθος δραστηριοτήτων, με γνώμονα την πνευματική καθοδήγηση του πιστού, την επιστημονική τεκμηρίωση του μνημειακού πλούτου και τη σύνδεση του εκκλησιαστικού παρελθόντος με το παρόν. Ενδεικτικά αναφέρονται οι κάτωθι τομείς:
Επιστημονική καταγραφή και παρουσίαση Ιερών Ναών, μονών, προσκυνημάτων και εκκλησιαστικών χώρων.
Σχεδιασμός προσκυνηματικών διαδρομών, βασισμένων είτε σε θεματικά είτε σε χρονικά κριτήρια (π.χ. Παύλειες διαδρομές, βυζαντινά προσκυνήματα, μνημεία της UNESCO).
Οργάνωση πνευματικών περιηγήσεων διά ομάδες πιστών, μαθητών, φοιτητών, επισκεπτών ή συμμετεχόντων εις εκκλησιαστικά συνέδρια.
Συνεργασία με φορείς του τουρισμού, της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, της Παιδείας και της Ορθοδόξου Διασποράς.
Έκδοση ενημερωτικού υλικού (οδηγοί, χάρτες, εφαρμογές) για την ενίσχυση του θρησκευτικού τουρισμού.
Ανάδειξη του λειτουργικού κύκλου, των τοπικών πανηγύρεων, των εορτών και της βιωμένης εκκλησιαστικής παραδόσεως.
Θεσσαλονίκη – Εμπειρία Πίστεως και Ιστορίας
Με αίσθημα ευθύνης και βαθείας τιμής, ο στόχος του Γραφείου είναι να καταστήσει τη Θεσσαλονίκη διεθνή προσκυνηματικό προορισμό, κέντρο πνευματικής εμβαθύνσεως, εκκλησιαστικού διαλόγου και πολιτιστικής συνάντησης.
Το Γραφείο προσκαλεί όλους τους πιστούς, προσκυνητές, ερευνητές και περιηγητές να γνωρίσουν από κοντά τον μοναδικό πλούτο της Θεσσαλονίκης, ως πνευματικής κιβωτού της Ορθοδοξίας.
Πάντοτε καλοδεχούμενοι, όσοι επιθυμούν να περιπατήσουν στα ίχνη των Αγίων και Μαρτύρων της πόλεως, να προσκυνήσουν ιερά λείψανα και εξαίσιες ιερές εικόνες, να επισκεφθούν βυζαντινά καθιδρύματα και να βιώσουν το λειτουργικό κάλλος και την γνησία πνευματική αυθεντικότητα της Θεσσαλονίκης.