Του Αρχιμ. Χερουβείμ Τσίνογλου, Ιεροκήρυκος της Ι.Μ.Θ.
«τέκνον μνήσθητι ὅτι ἀπέλαβες σὺ τὰ ἀγαθὰ σου ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακὰ»
Η φράση αυτή της ευαγγελικής περικοπής της Ε΄ Κυριακής του Λουκά φανερώνει την αλήθεια για το αγαθό και το κακό. Ατέρμονες φιλοσοφικές συζητήσεις και ιδεολογικές διαμάχες έχουν κατά καιρούς απασχολήσει την ανθρωπότητα αναφορικά με την μεγάλη ερώτηση «τί είναι αγαθό και τί κακό;». Με την παραβολή αυτή ο Χριστός παραδίδει στον άνθρωπο την αλήθεια της «ελλόγου παντελεολογίας», όπως ονομάζει ο Άγιος Ιουστίνος ο Πόποβιτς τον σκοπό και το τέλος των πάντων. Τα πάντα έχουν σκοπό και τέλος τον Χριστό, ο οποίος είναι η αλήθεια, και είναι πρόσωπο, και είναι αγαθός. Με τον τρόπο αυτό απαντά εναργώς σε όσους θεωρούν ότι οι ηθικές κατηγορίες δεν είναι αυτονόητες και αιώνιες αλλά το αγαθό και το κακό είναι υποκειμενικές και μεταβλητές έννοιες.
Η πρώτη εικόνα με την οποία ερχόμαστε σε άμεση επαφή στην ευαγγελική διήγηση είναι η εικόνα ενός πλουσίου που απολαμβάνει απερίσκεπτα και αυτοαναφορικά τα αγαθά του. Δεν τον ενδιαφέρει να μεταδώσει κάτι από τον ρέοντα πλούτο του στον καταπονημένο και φτωχό Λάζαρο που υποφέρει. Ο πλούσιος της παραβολής δεν παρουσιάζεται κακοποιός, δεν φαίνεται να ενεργεί κάτι κακοποιητικό στον φτωχό Λάζαρο, απλώς δεν τον βλέπει. Καμία από τις κακοπάθειες του φτωχού δεν μπορούν να οδηγήσουν τον πλούσιο στην έξοδο από τον κόσμο των επιθυμιών, των επιδιώξεων και των απολαύσεών του, και στο άνοιγμα της ύπαρξης του στον πλησίον.
Η στάση ζωής του πλουσίου φαίνεται να αγνοεί εν τοις πράγμασι την πρώτη εντολή της αγάπης προς τον Θεό και τον πλησίον. Όταν το αγαθό και το κακό γίνονται έννοιες υποκειμενικές και στην ζωή του ανθρώπου επικρατεί η ηθική του γούστου, όπως ονομάζει ένας σύγχρονος θεολόγος την τάση να ορίζεται το ηθικό και το ανήθικο από την προσωπική αντίληψη του καθενός, τότε η απομόνωση σε μιαν αυτιστική αυτοαγάπη και ετεροακύρωση είναι μονόδρομος. Ο άνθρωπος που κέντρο του κόσμου έχει τον εαυτό του, τα αγαθά του, την ικανοποίηση των δικών του αναγκών και μόνο, καθίσταται αδύναμος να αγαπήσει τον Θεό και πολύ περισσότερο τον πλησίον, και ζει μια ζωή, στην οποία μπορεί να μην ενοχλεί κανέναν, αλλά δεν ενοχλεί ούτε τον αργό θάνατο που πραγματώνεται σταθερά μέσα του, όσο αυτός απομακρύνεται από το πρόσωπο του Θεού και την αλήθειά Του.
Και έρχεται ο θάνατος, αυτή η λήξη της επίγειας ζωής να φανερώσει την αλήθεια των πραγμάτων, αφού τότε τα πάντα φανερώνονται υπό το φως της μόνης Αλήθειας, της «αυτοαλήθειας», του Θεού. Εκεί αίρεται κάθε υποκειμενικότητα και η προσωπική θεώρηση βρίσκει την ματαίωση ή την πραγμάτωσή της ανάλογα πάντα με την σχέση της με την αλήθεια του Θεού. Στην περίπτωση του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου βλέπουμε ακριβώς αυτό το χάσμα της κοινωνίας και την αυτοαπομόνωση να κυριαρχούν στην αιωνιότητα του πλουσίου. Δεν έχει κανέναν. Μόνος του βιώνει την οδύνη και το ανικανοποίητο της μοναξιάς του σε μια υπαρκτική κατάσταση που δεν επιτρέπει άλλον τρόπο πραγμάτωσης και ολοκλήρωσης πλην της κοινωνίας με τον Θεό και τον πλησίον. Ωστόσο, ο Λάζαρος, ο πτωχός και ανήμπορος, είναι πλέον ο πλούσιος και αναπαύεται στους κόλπους του Αβραάμ, έχοντας φτάσει να απολαμβάνει τα αγαθά της αιωνιότητος που είχε ενεργοποιήσει από την επίγεια ζωή του !
Τώρα η κοινωνία με τον κάποτε καταφρονημένο Λάζαρο γίνεται ανάγκη ανακούφισης της βασάνου! Ωστόσο το χάσμα που δεν γεφυρώθηκε, όσο ήταν καιρός, παγιωμένο πλέον ως επιλεγμένη κακία, γίνεται διαπίστωση της αποκοπής από την μετά Θεόν και ανθρώπων κοινωνία, μια αποκοπή που διαπιστώνει ο πλούσιος ως κόλαση, αφού τί άλλο σημαίνει κόλαση παρά αποκοπή; Το χάσμα μεταξύ του αγαθού και του κακού είναι πλέον αγεφύρωτο! Και διαπιστώνει έντρομος ο πλούσιος ότι η αιωνιότητα χτίζεται και βιώνεται από την επίγεια ζωή ! Η αντιπαράθεση στην υπαρκτική πρόταση του Θεού για τον άνθρωπο, και η άρνηση της κοινωνίας μαζί Του από την πλευρά του ανθρώπου, παράγει κακό και το κακό θάνατο. Αυτήν, την άλλοτε βιωμένη ως πτώση κατάσταση βιώνει τώρα ως τελική αποκοπή ο πλούσιος, που μένει ανώνυμος σε αντίθεση με τον φτωχό Λάζαρο, ο οποίος έχει όνομα ενώπιον του Θεού ενωμένος μαζί Του στην αιωνιότητα.
Είναι όμως ιδιαίτερα σημαντικό να παρατηρήσουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά σε αυτήν την διαπίστωση. Ζητά μια «υπερφυσική» παρέμβαση από τον Αβραάμ. Ζητά να αναστηθεί από τους νεκρούς ο Λάζαρος και να ενημερώσει τους οικείους του, για να τους πείσει για την αλήθεια. Φανερώνει έτσι την αρρωστημένη υποταγή του αμαρτωλού στην μαγεία, στην επιβολή του αγαθού διά της εξουσίας, πρακτικές που δεν αντιπροσωπεύουν έναν Θεό που θέλει να χαρίζει τη θεότητά του. Η απάντηση του πατριάρχου Αβραάμ είναι απόλυτη, «ἔχουσι Μωσέα καὶ τοὺς προφήτας· ἀκουσάτωσαν αὐτῶν» «εάν δεν ακούσουν αυτούς, ούτε εάν κάποιος αναστηθεί από τους νεκρούς θα τον ακούσουν», φανερώνοντας με τον τρόπο αυτό, ότι η πορωμένη στον κακό ψυχή δεν είναι δυνατόν να συγκινηθεί από τίποτα, αφού η κακία είναι επιλογή της, τρόπος ύπαρξής της.
Ο Χριστός, αδελφοί μου, μας καλεί να τον ακολουθήσουμε όπου πηγαίνει, να αναγνωρίσουμε σε Αυτόν την αλήθεια και την ζωή και να λάβουμε την δωρεά της αιώνια. Η διαδικασία αυτή της σωτηρίας ξεκινά σήμερα και πραγματώνεται αιώνια. Κάθε φορά που αδιαφορούμε για την πραγμάτωση αυτής της σωτηρίας, κλείνοντας τα μάτια στους Λαζάρους της δικής μας εποχής και απολαμβάνοντας τα αγαθά μας αυτοαναφορικά, τότε αδιαφορούμε ουσιαστικά για την αιωνιότητα, εκεί όπου η μόνη αλήθεια είναι η αγάπη του Θεού, όπου μετρά απόλυτα το αν αγαπήσαμε ή το αν αδιαφορήσαμε!