Loading..

Κήρυγμα κατά την H΄ Κυριακή του Λουκά

Του Αρχιμ. Χερουβείμ Τσίνογλου, Ιεροκήρυκος της Ι.Μ.Θ.
«Καὶ τίς ἐστί μου πλησίον;»

Ένας νομικός επιλέγει να διαλεχθεί με τον Χριστό, όχι με ειλικρινή διάθεση αναζήτησης της αλήθειας, αλλά με σκοπό να Τον πειράξει, να εκμαιεύσει μια απάντηση που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει εναντίον του, ώστε να τον εκθέσει, όπως παρατηρούν πολλοί από τους ερμηνευτές της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής. Απέναντι σε αυτήν την πρόκληση ο Χριστός αποκαλύπτει το μεγαλείο της φιλανθρωπίας Του. Με τρόπο περίτεχνο και βαθιά παιδαγωγικό θέτει τον νομικό ενώπιον των ευθυνών του, φανερώνοντάς του όλα όσα είναι απαραίτητα να γνωρίζει και, κυρίως, μα πράττει για την επίτευξη της σωτηρίας του.

Η ερώτηση του νομικού είναι γνωστή: «Τί να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;». Ο διάλογος, ωστόσο, ξεκινά με μια περίτεχνη απάντηση του Χριστού στον νομικό, που παίρνει την μορφή διερευνητικής ερώτησης: «Ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις;» Δηλαδή: «Τι είναι γραμμένο στον Νόμο; Πώς το διαβάζεις;».

Στην ερώτηση αυτή ο νομικός απαντά επικαλούμενος την πρώτη εντολή της αγάπης στον Θεό και στον πλησίον: «ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν·». Στην εντολή αυτή της προς τον Θεόν αγάπης εντοπίζεται η πρόσκληση του Θεού προς τον άνθρωπο για απόλυτη και καθολική σχέση αγάπης. Μια σχέση που δεν περιορίζεται σε κάποια επιμέρους διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης, αλλά αγκαλιάζει ολόκληρο τον άνθρωπο, αφού η καρδιά εκπροσωπεί το σώμα, η δε ισχύς την αίσθηση και η διάνοια την «υψηλοτέραν νοεράν φύσιν», όπως σημειώνουν οι ερμηνευτές. Ο μέτοχος αυτής της αγάπης κατανοεί τον άνθρωπο μέσα από την ματιά του Θεού και δεν είναι δυνατόν να μην επεκτείνει την αγάπη αυτή προς τον συνάνθρωπο ! Όποιος πραγματικά αγαπά τον Θεό, είναι αδύνατον να μην αγαπά την εικόνα Του, τον άνθρωπο ! Ο νομικός απαντά εξαιρετικά, αποδεικνύοντας ότι γνωρίζει τον Νόμο και, ουσιαστικά, την απάντηση στο ερώτημα, που ο ίδιος είχε θέσει. Παρότι, λοιπόν, έχει φανερωθεί το κίνητρο της ερώτησης και η πονηρία που κρύβεται σε αυτήν, ο Χριστός επιβεβαιώνει την ορθότητα της απάντησής του, χωρίς να αναλύει τα κίνητρα της ερώτησης: «Ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ».

Εκτεθειμένος πλέον, ο νομικός επιχειρεί να δικαιώσει τον εαυτό του. Με την νέα του ερώτηση, ωστόσο, εκτίθεται ακόμη περισσότερο ενώπιον του φωτός της χάριτος του Χριστού, φανερώνοντας τον εσφαλμένο τρόπο με τον οποίον κατανοούσε και ερμήνευε την πληροφορία που του παρείχε ο Νόμος. Η ερώτησή του «Καὶ τὶς ἐστί μου πλησίον;», δεν εκθέτει απλώς την άγνοιά του, αλλά, κυρίως, μια βαθιά προβληματική αντίληψη για τη σχέση του με τον συνάνθρωπο. Παρατηρεί εύστοχα ο Άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης, ότι ο νομικός δεν αναγνώριζε ως πλησίον του τον ομοούσιόν του άνθρωπο, αλλά αξιολογούσε τον συνάνθρωπό του με κριτήριο τα αξιώματα, την κοινωννική θέση ή τις πράξεις του. Ήταν σαν να ρωτά τον Χριστό: «Δείξε μου ποιος είναι τόσο μεγάλος, ώστε να ονομαστεί πλησίον μου».

Η παραβολή του σημερινού ευαγγελίου γίνεται απάντηση σε αυτήν την ερώτηση του νομικού. Ρίχνει φως θεϊκό στην περιορισμένη και εγωκεντρική αντίληψη του ανθρώπου και ξεδιπλώνει το έλεος του Θεού στον πεσμένος άνθρωπο, όπως τονίζει ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης (Γρηγορίου Νύσσης, Εξήγησις του Άσματος Ασμάτων, Ομιλία 15). Στην παραβολή ένας άνθρωπος πέφτει στα χέρια ληστών, οι οποίοι αφού τον ληστεύουν και τον τραυματίζουν, τον εγκαταλείπουν μισοπεθαμένο στην άκρη του δρόμου. Δυο άνθρωποι περνούν από το σημείο εκείνο, ένας ιερέας και ένας Λευίτης. Και οι δύο τον βλέπουν αλλά τον προσπερνούν, χωρίς να του προσφέρουν καμία βοήθεια, ο καθένας για τον δικό του λόγο. Ο τρίτος, ένας Σαμαρείτης, τον πλησιάζει, τον σπλαχνίζεται, περιποιείται τα τραύματά του και τον σώζει. Αυτή είναι η διήγηση. Ο Χριστός δεν απαντά ευθέως στον νομικό. Με σοφία, εκμαιεύει από τον ίδιο την απάντηση, και προσκαλεί την ψυχή του σε μετάνοια. Δεν διακόπτει τον διάλογο, δεν αρνείται να φωτίσει, δεν επιπλήττει με αυστηρότητα, δεν ανταποδίδει ειρωνεία ! Αντιθέτως, διδάσκει με αγάπη ! Συμπεριφέρεται και εδώ ως πλησίον και ελεών, και οδηγεί με αυθεντία και σοφία στην αλήθεια. Ρωτά, λοιπόν, τον νομικό: «ποιος από αυτούς τους τρείς θεωρείς ότι είναι πλησίον εκείνου που έπεσε στα χέρια των λιστών», και εκείνος δίνει για άλλη μια φορά την απάντηση: «Ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ’ αὐτοῦ».

Ας ερευνήσουμε, αδελφοί μου, τον λόγο αυτό και ας προσέξουμε την απάντηση που έδωσε ο νομικός με την καθοδήγηση του Χριστού. Πλησίον είναι κάθε άνθρωπος που έχει ανάγκη της αγάπης και του ελέους μας. Και πλησίον γίνεται εκείνος που, με αγάπη, σοφία και διάκριση, προσφέρει το έλεός του στον αναγκεμένο συνάνθρωπο. Δεν υπάρχει ανθρώπινο μέτρο ικανό να αξιολογήσει την αξία του συνανθρώπου μας και να τον κατατάξει σε κατηγορίες που θα καθορίσουν αν είναι άξιος της αγάπης μας. Η αληθινή αγάπη δεν μετρά την αξία του άλλου, ούτε θέτει όρια για να στερήσει τα αγαθά της. Εκείνος που καλείται να ακολουθήσει τον Χριστό καλείται συγχρόνως να τον ακολουθήσει στον σταυρικό θάνατο υπέρ της αγάπης του πλησίον. Καλείται να αγαπήσει ολοκληρωτικά τον Θεό, και να αντικρίσει τον ομοούσιό του άνθρωπο μέσα από το βλέμμα της θείας αγάπης.

Η τελευταία φράση του Χριστού είναι καθοριστική και απευθύνεται σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος : «Πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως». Αγάπησε όμοια με τον Θεό, χωρίς να σε εμποδίζουν συμφέροντα, ιδεοληψίες, φόβοι, πάθη, αδυναμίες και οτιδήποτε μπορεί να σταματήσει τα έργα της αγάπης. Μην οριοθετείς την αγάπη ! Μην την εγκλωβίζεις στα στεγανά της πτωτικότητάς σου ! Άνοιξέ την στον Θεό και τον άνθρωπο ! Γίνε εσύ πλησίον εκείνου που σε χρειάζεται, και δες την βασιλεία του Θεού και την αιώνια ζωή να ανατέλλουν μέσα σου, τώρα, και πάντα, και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο !

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Μετάβαση στο περιεχόμενο