Του αρχιμ. Ιακώβου Αθανασίου, Πρωτοσυγκέλλου της Ι.Μ.Θ.
Καθώς ξεφυλλίζουμε το ημερολόγιό μας, παρατηρούμε ότι κάποιες Κυριακές του έτους χαρακτηρίζονται ως Κυριακές των Αγίων Πατέρων. Αυτό συμβαίνει και με την σημερινή Κυριακή, κατά την οποία η Εκκλησία μας επικεντρώνεται στους Πατέρες της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, η οποία συγκλίθηκε κατά του μονοφυσιτισμού, το έτος 451 στην Χαλκηδόνα.
Η διασφάλιση της ορθής πίστεως και της Αποστολικής Παράδοσεως περνάει στους Επισκόπους και στους Πρεσβυτέρους, πρώτα αυτούς που φέρουν την επωνυμία Αποστολικοί Πατέρες, είτε γιατί ζουν στην Αποστολική εποχή ή έστω γιατί βρίσκονται πολύ κοντά χρονικά. Αυτούς τους διαδέχονται άλλοι Πατέρες, Ποιμένες και Διδάσκαλοι του λόγου του Θεού και έτσι πλέον η μετάδοση και η ορθή πίστη γίνονται Εκκλησιαστική Διακονία. Όλοι οι Πατέρες μας ασχολήθηκαν με την μελέτη, την μετάδοση και την ερμηνεία του λόγου του Θεού. Κατά αυτόν τον τρόπο, σταδιακά δημιουργήθηκε, μία Πατερική ερμηνευτική Παράδοση και αυτή η Εκκλησιαστική Παράδοση είναι που ερμηνεύει και μεταδίδει τον λόγο του Θεού αυθεντικά, σωστά και έντιμα. Ο κίνδυνος παρερμηνείας και νόθευσης της πίστεως, υπήρξε ορατός ήδη από την εποχή των Αγίων Αποστόλων. Ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος επισημαίνει στους Θεσσαλονικείς (Β΄ 2, 15): «αδελφοί στήκετε και κρατείτε τας παραδόσεις τις οποίες διδαχθήκατε είτε διά λόγου (προφορικού) είτε διά επιστολής (γραπτώς) και παρακάτω προτρέπει να απομακρύνεσθε από κάθε ένα αδελφό που ατακτεί και δεν πορεύεται με την Παράδοσή μας διότι δεν είναι του καθενός η πίστη αυθεντική».
Επί σοβαροτέρων διαφωνιών σε θέματα πίστεως οι Άγιοι Απόστολοι έδειξαν τον Συνοδικό τρόπο επίλυσης, συγκροτώντας Αποστολική Σύνοδο το έτος 49 μ.Χ. η οποία είναι καταγεγραμμένη στο βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων της Καινής Διαθήκης. Ο Συνοδικός τρόπος και οι αποφάσεις διαθέτουν Αγιοπνευματική και αλάνθαστη μαρτυρία της πίστεως. Ο Συνοδικός τρόπος περνάει στην ζωή της Εκκλησίας, ως κατ’ εξοχήν τρόπος επίλυσης διαφωνιών σε θέματα πίστεως και όταν οι διαστάσεις των διαφωνιών λαμβάνουν εκρηκτικό χαρακτήρα καλείται να τις αντιμετωπίσει μία μεγάλη Σύνοδος, επίσημη, δυναμικώτερη, παγκόσμια, οικουμενική δηλαδή, που διαθέτει απόλυτο Αγιοπνευματικό χαρακτήρα και γι’ αυτό, αλάθητη, εφόσον είναι ευθυγραμμισμένη στην Παράδοση της Εκκλησίας και διαθέτει την συμφωνία της συνείδησης του πληρώματος της Εκκλησίας.
Σήμερα προβάλλονται οι Πατέρες της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, μιάς μεγάλης Συνόδου 630 Πατέρων επομένων των Αγίων Αποστόλων, των Ιερών Γραφών και της προγενέστερης Εκκλησιαστικής Παραδόσεως. Όταν η Εκκλησία τιμά Πατερικές φυσιογνωμίες προβάλλεται συνήθως και αναγινώσκεται η Ευαγγελική περικοπή που ακούστηκε και σήμερα, από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο. Οι Χριστιανοί, εφόσον παραμένουν στην αλήθεια της πίστεως, αποτελούν φως για τον κόσμο. Λίγο νωρίτερα ο Κύριος χαρακτηρίζει τους Μαθητές Του ως αλάτι το οποίο νοστιμίζει τον κόσμο. Το φως, που χαρακτηρίζει τους Χριστιανούς, παρομοιάζεται με το λυχνάρι που τοποθετείται ψηλά και με μια πόλη χτισμένη στο βουνό, καθολικά ορατή. Το φως της πίστεως των Χριστιανών οφείλει να λάμπει μποστά στους υπόλοιπους ανθρώπους μέσω των καλών έργων, που αποτελούν πιστοποίηση της Χριστιανικής ζωής. Ένα καλό παράδειγμα οδηγεί ευκολώτερα και άλλους ανθρώπους να δοξολογήσουν τον επουράνιο Θεό.
Προς την ίδια κατεύθυνση στο Αποστολικό ανάγνωσμα, ο Απόστολος Παύλος απευθυνόμενος στον μαθητή του Τίτο, τον καλεί να προτρέπει τους πιστούς σε φροντίδα καλών έργων. Παράλληλα λοιπόν με την παραμονή στην ορθή διδασκαλία, και την αποφυγή ανθρώπων που διαθέτουν πλανεμένες διδασκαλίες, τονίζεται πάντα η ανάγκη των καλών έργων. Όσο αναφορά την παρεκτροπή από την αλήθεια της πίστεως, η προτροπή του Αποστόλου Παύλου είναι σαφής: «αιρετικόν άνθρωπον μετά μίαν και δευτέραν νουθεσίαν παραιτού, ειδώς ότι εξέστραπται ο τοιούτος και αμαρτάνει ων αυτοκατάκριτος». Ενώ, είναι αναγκαία η πρακτική εξάσκηση της πίστεως που συνοψίζεται στην προτροπή: μανθανέτωσαν δε και οι ημέτεροι καλών έργων προΐστασθαι εις τας αναγκαίας χρείας ίνα μη ώσιν άκαρποι. Ο λόγος του Κυρίου, η διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου και ολόκληρη η Συνοδική και Πατερική Εκκλησιαστική Παράδοση διαφυλάσσοντας την ορθόδοξη πίστη, προτρέπουν όλους μας στην πρακτική εξάσκηση των καλών έργων προς πνευματική καρποφορία.
Ας ευχηθούμε να παραδειγματιζόμαστε αναλόγως, ενθυμούμενοι την επισήμανση του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου ότι πίστη χωρίς τα καλά έργα είναι νεκρή και να προσπαθούμε να πολιτευόμαστε αναλόγως.